Stop met je ertoe zetten

Ik zeg altijd dat ik mensen help om te doen wat ze willen doen, in plaats van waar ze op dat moment zin in hebben. Dat is uiteindelijk ook waar we naar toe werken. Maar ik raad iedereen aan vooral een tijdje zoveel mogelijk te doen waar je zin in hebt. Verder niks.

Juist als je denkt dat je een schop onder je kont, accountability of deadlines nodig hebt om in actie te komen.

Ik snap dat dat spannend is. Veel mensen met uitstelgedrag zijn bang dat ze diep van binnen intens lui zijn en dus nooit meer tot werken komen als ze zichzelf niet dwingen.
Maar ik beloof je dat dat niet waar is. Ik ben ervan overtuigd dat ieder mens de drive heeft om dingen te doen, te maken of te bereiken. Anders zou verveling niet zo akelig voelen bijvoorbeeld.

De angst dat je nooit meer iets zult doen, komt voort uit wat je nu kent. De rebelse f*ck it-buien die een reactie zijn op alle dwang en zelfhaat. De luie dagen waarop je je nergens toe kunt zetten, die eigenlijk noodzakelijke hersteltijd zijn van mentale uitputting en stress. Juist de schaamte, angst en oordelen die je hebt rondom werk, productiviteit en prestaties, zorgen ervoor dat je gaat uitstellen.
Als je stop met jezelf helemaal over de kling te jagen, merk je dat je verlangen om te Netflixen, Instagrammen en lummelen op een gegeven moment gewoon verzadigd wordt.

Als je jezelf gaat toestaan te doen wat je wilt, dan maak je waarschijnlijk wel even een slingerbeweging van het ene uiterste naar het andere uiterste van het spectrum. Van dwang en stress, naar alleen maar “leuke dingen” en heel veel rust. Maar je gaat niet de rest van je leven op de bank hangen. Echt niet.

Hoe lang zo’n herstelperiode duurt verschilt per persoon. Misschien een paar dagen, misschien een paar maanden. Zodra je mentaal en fysiek echt tot rust gekomen bent, krijg je vanzelf zin om iets te doen.

Pas als je de uitersten van het spectrum hebt verkent, kun je een balans vinden. Ergens in het midden van de schaal ligt de bandbreedte waarin jij je fijn voelt. Waar je met plezier en gemak dingen creërt en produceert. Omdat je dat wil.

Wat als er geen regels zijn en als geen enkel gedrag beter is dan het andere… wat wil je dan doen?

Start met Hoezo

“Start met waarom” is wijsheid die via Simon Sinek beroemd is geworden. En dat is natuurlijk niet zonder reden.

Als je een doel wilt bereiken, is het belangrijk om te weten waarom dat doel belangrijk voor je is. Bovendien zegt het iets over welke subset van mogelijke uitkomsten/resultaten werkelijk passen bij het waarom van het doel.

Meer omzet omdat je zoveel mogelijk klanten wilt helpen. Of meer omzet omdat je zo snel mogelijk rijk wilt worden.
Het doel is hetzelfde. Het actiepad is anders, omdat je waarom anders is.

Bovendien maakt zo’n diepere missie het meestal makkelijker om door te zetten als het even tegenzit.  Om aan de slag te gaan, ook als je geen zin hebt.

Daar schuilt ook een gevaar in. Want het is makkelijk om “Start with why” te gebruiken om van jezelf te verwachten dat je een groots meeslepend levensdoel hebt. Dat alles wat je doet je passie of levensmissie zou moeten dienen. Maar “omdat ik het wil” of “omdat het me leuk lijkt” zijn ook prima redenen wat mij betreft.

Als je vraagt waarom komt je brein zeker weten met Belangrijke Argumenten en zeker als je nog een paar keer waarom doorvraagt, geeft je uiteindelijke antwoord heel veel inzicht. Maar de allersnelste manier om erachter te komen of een bepaald doel überhaupt een goed idee voor je is, is gewoon 1x vragen: Hoezo?
Wat zou er gebeuren als je het gewoon eens lekker níet zou doen?

Zoals Danielle LaPorte schrijft: we willen dingen bereiken om hoe we ons denken te gaan voelen als we het behaald hebben.
Maar feitelijke omstandigheden veroorzaken je emoties  niet. Emoties zijn een inside job. Het is de manier waarop je brein een bepaalde fysieke sensatie interpreteert. Hoe je denkt, bepaalt hoe je je voelt.

Je hebt het behalen van dat doel niet nodig om toestemming te krijgen om te voelen wat je wilt voelen. Je kunt je gedachten, je mening over jezelf ook nu bijstellen.

Waar denk je toestemming voor te krijgen als je het doel zou halen?
Denk je dat je dan eindelijk trots op jezelf mag zijn?
Denk je dat het behalen van het doel ervoor gaat zorgen dat je kunt ontspannen?
Denk je dat het behalen van het doel betekent dat ook jij succesvol kunt zijn?

De feitelijke omstandigheden gaan geen verschil maken in hoe je denkt over jezelf.
Als dat wel zo was, zou je niet voortdurend tegen jezelf zeggen dat je een uitsteller bent. Tuurlijk, je stelt soms uit, maar je stelt ook vaak niet uit. Maar al die keren dat je niet uitstelt veranderen niet automatisch je oordeel over jezelf, toch?

Je kunt denken wat je wilt. En je kunt altijd bewijzen vinden voor welke gedachte je ook denkt. Daar heb je geen prestaties of resultaten voor nodig.

Als je dat weet…
Is het bereiken van dit doel dan nog steeds hoe je jouw tijd wilt besteden?

“Als ik het hardop zeg, klinkt het zó stom”

Mijn klanten vinden zichzelf vaak stom, en ze zijn een beetje bang dat ik hen ook stom vind, omdat het ze niet lukt om “gewoon” hun werk te doen. 

“Terwijl ik weet dat het uiteindelijk toch moet…”
“Terwijl ik weet dat ik het léuk vind als ik eenmaal begonnen ben…”
“Terwijl ik weet dat ik me alleen maar rottiger voel door het uitstellen…”

Ten eerste: ik vind jou never nooit stom.

Ten tweede: Het is logisch dat je niet begrijpt waarom het niet lukt.

Als maatschappij vertellen we elkaar al sinds de Verlichting dat we rationele wezens zijn. Sinds diezelfde periode werden vrouwen en mensen van kleur weggezet als hysterisch en irrationeel. De verstandigheid en rationaliteit waar witte mannen zichzelf om prezen, zijn het ideaalbeeld waar iedereen al eeuwenlang aan probeert te voldoen. ‘Irrationeel zijn’ betekent in dit verhaal immers dat je als mens minder waard bent. Alleen al de suggestie dat je irrationeel gedrag vertoont was en is een reden om buitengesloten en achtergesteld te worden.

Ons hardnekkige zelfbeeld van “nuchtere Nederlanders”, zelfs in vergelijking tot andere Europeanen, maakt dat je ook nu nog voortdurend wordt gesocialiseerd om jezelf als zuiver rationeel te beschouwen.

De tweede industriële revolutie met de opkomst van fabrieken en later ook de lopende band vertaalde die rationaliteit bovendien naar ons werkende leven. Arbeiders zijn als radertjes in een machine, die elke minuut een voorspelbaar aantal handelingen kunnen en moeten uitvoeren.

Een wereldbeeld waarin levensfasen, seizoenen, hormonale cycli, energieniveaus en off-days niet bestaan. Ook al hebben velen van ons de lopende band inmiddels voor een laptop verruilt, die onhaalbare productiviteitsstandaard is niet weg.

Geen wonder dat je verborgen aanname is: goede, waardevolle mensen zijn altijd rationeel, verstandig en productief.
Als je met die bril op vervolgens je huidige situatie bekijkt, dan ja, onbegrijpelijk dat je uitstelt. Wat stom! En de stap naar jezelf als een minderwaardig mens beschouwen en jezelf snoeihard bekritiseren is snel gezet.

Maar dat hele “rationele mens”-verhaal is een misvatting. Een leugen misschien zelfs.
We zijn in ons denken en gedrag zoveel complexer dan 1 + 1 = 2. Er zijn zoveel factoren die ons beïnvloeden, in onszelf, de wereld, onze relaties. Je kunt menselijk gedrag niet voorspellen met ratio alleen.
We zijn als mensen bijvoorbeeld geneigd om beslissingen te nemen op basis van de korte termijn, zelfs als we heus wel weten wat het effect op langere termijn is. Dat is misschien niet logisch, maar wel waar.

Dat je last hebt van uitstelgedrag is het ultieme bewijs dat je een miraculeus, complex, menselijk wezen bent.
Is dat niet juist een reden om enorm veel van jezelf te houden?

Dat uitstelgedrag normaal menselijk gedrag is, wil natuurlijk niet zeggen dat je er niet vanaf kunt komen. Boek een gratis sessie als je mijn hulp kunt gebruiken. We bespreken dan wat voor jou een goede eerste stap is en of het WaarmaakLab onderdeel van je aanpak zou kunnen zijn.