Skip to content

“Als ik het hardop zeg, klinkt het zó stom”

Mijn klanten vinden zichzelf vaak stom, en ze zijn een beetje bang dat ik hen ook stom vind, omdat het ze niet lukt om “gewoon” hun werk te doen. 

“Terwijl ik weet dat het uiteindelijk toch moet…”
“Terwijl ik weet dat ik het léuk vind als ik eenmaal begonnen ben…”
“Terwijl ik weet dat ik me alleen maar rottiger voel door het uitstellen…”

Ten eerste: ik vind jou never nooit stom.

Ten tweede: Het is logisch dat je niet begrijpt waarom het niet lukt.

Als maatschappij vertellen we elkaar al sinds de Verlichting dat we rationele wezens zijn. Sinds diezelfde periode werden vrouwen en mensen van kleur weggezet als hysterisch en irrationeel. De verstandigheid en rationaliteit waar witte mannen zichzelf om prezen, zijn het ideaalbeeld waar iedereen al eeuwenlang aan probeert te voldoen. ‘Irrationeel zijn’ betekent in dit verhaal immers dat je als mens minder waard bent. Alleen al de suggestie dat je irrationeel gedrag vertoont was en is een reden om buitengesloten en achtergesteld te worden.

Ons hardnekkige zelfbeeld van “nuchtere Nederlanders”, zelfs in vergelijking tot andere Europeanen, maakt dat je ook nu nog voortdurend wordt gesocialiseerd om jezelf als zuiver rationeel te beschouwen.

De tweede industriële revolutie met de opkomst van fabrieken en later ook de lopende band vertaalde die rationaliteit bovendien naar ons werkende leven. Arbeiders zijn als radertjes in een machine, die elke minuut een voorspelbaar aantal handelingen kunnen en moeten uitvoeren.

Een wereldbeeld waarin levensfasen, seizoenen, hormonale cycli, energieniveaus en off-days niet bestaan. Ook al hebben velen van ons de lopende band inmiddels voor een laptop verruilt, die onhaalbare productiviteitsstandaard is niet weg.

Geen wonder dat je verborgen aanname is: goede, waardevolle mensen zijn altijd rationeel, verstandig en productief.
Als je met die bril op vervolgens je huidige situatie bekijkt, dan ja, onbegrijpelijk dat je uitstelt. Wat stom! En de stap naar jezelf als een minderwaardig mens beschouwen en jezelf snoeihard bekritiseren is snel gezet.

Maar dat hele “rationele mens”-verhaal is een misvatting. Een leugen misschien zelfs.
We zijn in ons denken en gedrag zoveel complexer dan 1 + 1 = 2. Er zijn zoveel factoren die ons beïnvloeden, in onszelf, de wereld, onze relaties. Je kunt menselijk gedrag niet voorspellen met ratio alleen.
We zijn als mensen bijvoorbeeld geneigd om beslissingen te nemen op basis van de korte termijn, zelfs als we heus wel weten wat het effect op langere termijn is. Dat is misschien niet logisch, maar wel waar.

Dat je last hebt van uitstelgedrag is het ultieme bewijs dat je een miraculeus, complex, menselijk wezen bent.
Is dat niet juist een reden om enorm veel van jezelf te houden?

Dat uitstelgedrag normaal menselijk gedrag is, wil natuurlijk niet zeggen dat je er niet vanaf kunt komen. Boek een gratis sessie als je mijn hulp kunt gebruiken. We bespreken dan wat voor jou een goede eerste stap is en of het WaarmaakLab onderdeel van je aanpak zou kunnen zijn.